Năm Tý nói về Chuột

Thứ ba - 21/01/2020 22:42
Năm Tý nói về Chuột
Trong hạnh tích thánh Martin de Porres, vị thánh lai da đen quê ở thành Lima trong nước Pêru, bên Châu mỹ La tinh, tường thuật: Thánh nhân là một Trợ sĩ trong Dòng Đaminh, có tinh thần bác ái siêu việt, không những thương yêu người nghèo khổ mà tình bác ái còn lan đến cả thú vật hoang dã. Một dạo, không biết chuột ở đâu kéo từng đàn đến Tu viện Rất Thánh Văn Côi

Năm Tý nói về Chuột

Trong hạnh tích thánh Martin de Porres, vị thánh lai da đen quê ở thành Lima trong nước Pêru, bên Châu mỹ La tinh, tường thuật: Thánh nhân là một Trợ sĩ trong Dòng Đaminh, có tinh thần bác ái siêu việt, không những thương yêu người nghèo khổ mà tình bác ái còn lan đến cả thú vật hoang dã. Một dạo, không biết chuột ở đâu kéo từng đàn đến Tu viện Rất Thánh Văn Côi (Santo Rosario), nơi thầy phục vụ, chúng khoét rương, cạp tủ, gặm phá đồ đạc, cắn nát sách vở, áo quần… Các thầy được lệnh phải ra công giệt chuột. Thầy Trợ sĩ Mactinô nghe được lệnh ấy, thầy thấy thương đàn chuột, chỉ vì phá hại nên bị giệt, thầy tìm phương thế làm sao cho lũ chuột ấy được an toàn. Đang suy nghĩ cách cứu đàn chuột, thì may quá, có một chú chuột nhắt chay lạc vào phòng thầy. Thầy gọi nó lại, sai nó đi tìm con chuột đầu đàn.

Con chuột đầu đàn đến, thầy nói với nó:
– Sao các con lại phá phách thế? Đã đến ngày nguy khốn cho các con, vì các thầy đang sắm cạm bẫy, bả độc để tiêu giệt các con. Hãy kéo nhau đến khu đồi hoang cạnh tu viện mà sống, ta sẽ nuôi sống các con, nếu các con không làm hại tu viện nữa.

Lũ chuột vâng lời thầy. Chuột lớn, chuột nhỏ lũ lượt bò men theo chân tường, ra khỏi tu viện, đến nơi thầy Mactinô đã chỉ. Ngay hôm sau, thầy Mactinô ra đồi hoang ấy, phát bỏ cây dại, cuốc đất trồng hoa màu: củ mì, củ khoai, cây ngô, cây lúa… để mùa nào thức ấy, lũ chuột có đầy đủ thức ăn. Từ đó, lũ chuột ấy không những giữ lời hứa không làm hại tu viện mà cũng không đi phá phách hoa mầu của dân cư vùng đó nữa. Thấy thầy Mactinô sai khiến được bầy chuột cách lạ lùng, các thầy gọi đùa Martino là “bang trưởng chuột”.

Trong nét văn hóa cũng như trong tâm thức người Việt, chuột thường gắn liền với nhiều điều tiêu cực vì gây nhiều thiệt hại cho con người, đặc biệt là nông dân. Một vài cụ thể :

Chuột chạy cùng sào, có nghĩa chuột chạy đến đầu mút cây sào là hết đường. Đối với con người, đây là bước đường cùng, là bế tắc, khốn cùng, không có lối thoát. Để phê phán những kẻ đi làm ơn hạng người có thể quay mặt làm hại mình, gọi là làm ơn mắc oán, như hình ảnh chuột cứu mèo: Chuột cắn dây buộc mèo. Để giễu cợt kẻ hợm đời, trưởng giả học làm sang, làm ra bộ khó tính, ca dao có câu: Chuột chê xó bếp chẳng ăn, chó chê nhà dột sang nằm bụi tre. Và để cười những kẻ đua đòi, đài các rởm không tự biết thân phận mình, có câu: Chuột chù đeo đạc (mõ). Ca dao cũng có câu: Chim chích mà đậu cành sồi, chuột chù trong cống đòi soi gương Tàu. Phê phán những kẻ bất tài nhưng hay khoe khoang, khoác lác, có câu: Chuột chù lại có xạ hương. Họ hàng nhà chuột có đến hàng chục loài, trong đó có chuột chù đặc biệt hôi hám nên người ta thường nói: Hôi như chuột chù.

Người xưa còn dựng nên câu đối thoại thật vui và dí dỏm để ám chỉ những kẻ chỉ biết chê người mà không tự xét mình: Chuột chù chê khỉ rằng hôi, khỉ mới trả lời: cả họ mày thơm? Chê những kẻ ngu dốt mà lại hay tỏ ra thành thạo, lên mặt dạy đời, có câu: Chuột chù nếm dấm. Chê những kẻ muốn che giấu bản chất xấu xa, không tốt của mình bằng vỏ bọc ngoài giả tạo, có câu: Chuột đội vỏ trứng. Phê phán những kẻ táo bạo, liều lĩnh, làm những công việc phiêu lưu mạo hiểm, có câu: Chuột gặm chân mèo. Để chỉ những hạng người chậm chạp, lù đù, không lanh lợi, người đời mai mỉa: Chuột chù phải khói. Phê phán những hạng người không biết tự lượng sức mình mà làm những việc quá khả năng, dân gian có câu: Mèo nhỏ bắt chuột to. Ở đời có lắm chuyện rủi ro, có lúc rơi vào hoàn cảnh hết sức nguy hiểm, trường hợp này người đời thường nói: Chuột sa cũi mèo.

Để chỉ hạng người có bộ dạng gian xảo, chỉ chờ chực làm những việc xấu xa, hại người, dân gian có câu: Mắt dơi mày chuột. Để chỉ những kẻ đạo đức giả, tục ngữ có câu: Mèo già khóc chuột ; hoặc để chỉ hạng người hay nói những chuyện đâu đâu, không ăn nhập vào vấn đề, người đời thường bảo: Nói dơi nói chuột. Với những kẻ tiểu nhân, sống cố tình che giấu những điều ám muội, đến khi nguy hiểm mới lộ ra bộ mặt hèn hạ của mình, được người đời ví với hình ảnh: Cháy nhà ra mặt chuột. Để chỉ hạng người mới bắt đầu làm công việc gì thì phô trương những điều to tát, quy mô nhưng kết cục thì kém cỏi, chẳng được tích sự gì, tục ngữ có câu: Đầu voi đuôi chuột.

Dù ghét họ hàng nhà chuột, đôi khi người lao động dưới thời phong kiến luôn bị bọn cường hào ác bá áp bức, bóc lột lại kéo chuột về phía mình để đối chọi với mèo giả nhân, giả nghĩa đại diện bọn thống trị: Con mèo trèo mà cây cau, hỏi thăm chú chuột đi đâu vắng nhà ; chú chuột đi chợ đường xa, mua mắm, mua muối giỗ cha chú mèo. Mèo và chuột rất kỵ nhau, mèo đã cất công leo lên tận ngọn cau hẳn không phải để thăm chú chuột. Sự việc ra sao chắc ai cũng biết, thế nhưng dù yếu đuối thấp cổ bé miệng, nhưng chân lý lại không thuộc kẻ cậy sức mạnh mà chiến thắng thuộc về người yếu, như film hoạt hình Tom and Jerry. Đến đây, mới thấy chuột vẫn được dùng nói đến những điều tích cực. Chưa hết, người đời còn mượn hình ảnh chú chuột để nói lên một chút gì đó lãng mạn yêu thương của cặp đôi trong đêm khuya: Chuột kêu chút chít trong rương, anh đi cho khéo đụng giường mẹ hay. Cũng như, gặp những người xưa nay vốn sống trong cảnh nghèo khó, túng thiếu, bỗng dưng gặp vận may, được cuộc sống đổi đời, sung sướng, ấm no và hạnh phúc, dân gian thường nói: Chuột sa chĩnh gạo ; chuột sa bồ nếp ; chuột sa lọ mỡ.

Còn trong Kinh Thánh thì sao? Cựu Ước cũng dùng hình ảnh chuột để nói đến những điều tiêu cực. Sách Lê vi nói rõ về con chuột: con chuột đồng có nhai lại, nhưng không có móng chẻ hai, nên hãy coi nó là vật không sạch (Lv 11, 5). Điều này Sách Đệ nhị luật cũng nhắc lại: Nhưng các ngươi sẽ không ăn các giống này trong các loài nhai lại và có móng xẻ hai: lạc đà, thỏ, chuột đồng, vì tuy chúng thuộc loài nhai lại nhưng lại không có móng xẻ hai (Đnl 14, 7). Một cách cụ thể về các loài chuột, sách Lê vi liệt kê tiếp một cách rõ ràng: Trong số các vật nhỏ nhoi trên mặt đất, các ngươi phải coi những vật này là ô uế: chuột chũi, chuột nhắt, chuột chù…(Lv 11, 29).

Cuối thời tiên tri Êli, người Philitinh giao chiến với Israel. Bị thua nặng nên Israel đã cử người đến Silô thỉnh Hòm Bia Giao Ước, đem ra mặt trận, có ý xin Chúa cho thắng trận. Không ngờ, một lần nữa, lại bị thất bại nặng nề hơn lần trước. Người Philitinh cướp được cả Hòm Bia Thánh, đem về Átđốt, đặt trong miếu thần Đagôn, làm thần Đagôn bị đổ nát, dân chúng miền Átđốt bị tai họa: Trong các trang trại nơi đồng ruộng khắp xứ, các thứ chuột sinh ra lúc nhúc, chết chóc hỗn loạn trong thị xã” (1 Sm 5, 6). “Còn những người không bị chết cũng bị bệnh dịch hạch, tiếng la lối trong các thành thị vọng thấu trời (1 Sm 5, 12). Để tránh cho dân chúng khỏi mắc bệnh, người Philitinh phải dời Hòm Bia Thánh sang thành khác, nhưng đến đâu thì chuột xuất hiện đến đó, đi hết thành nọ đến thành kia, nên tai họa do chuột gây ra lan rộng khắp nơi. Cuối cùng họ phải mời các tư tế và cả thầy bói đến, để bàn nhau trả Hòm Bia Thánh cho dân Itraen. Sau khi bàn cãi, họ đã đồng ý đem trả Hòm Bia Thánh lại cho người Itraen, có kèm theo của lễ đền tội là phải theo số các quan tỉnh dân Philitinh mà chế năm cái khối u bằng vàng và năm con chuột bằng vàng, vì hết thảy các ngươi, cả quan trưởng đều bị một tai hoạ ghê sợ như nhau. Phải chế các khối u như các hạch xoài các ngươi mắc phải, các con chuột phải chế giống như chuột đang phá phách xứ sở, để tôn vinh Thiên Chúa Israel. May ra Người sẽ nhẹ tay với các ngươi… (1 Sm 6, 4).

Người Philitinh đem trả Hòm Bia Thánh, họ đặt Hòm Bia Thánh lên xe cùng với cái tráp đựng các con chuột bằng vàng và hình tượng các khối u của họ (1 Sm 6, 11). Năm khối u bằng vàng do cư dân năm thành Philitinh phải cúng. Ngoài ra còn có các con chuột bằng vàng, tính theo số tất cả năm vương hầu thuộc các thành người Philitinh, từ thành kiên cố cho đến thành bỏ ngỏ. (1 Sm 6, 18). Kinh thánh cũng tường thuật, người Philitinh muốn tránh khỏi chuột phá hoại, họ đã di chuyển Hòm Bia Thánh chạy từ thành nọ đến thành kia, qua tới năm thành, mỗi thành có một vương hầu cai quản, vì thế mỗi vương hầu ấy phải lãnh trách nhiệm dâng cúng một con chuột vàng làm lễ chuộc tội.

Vị ngôn sứ Isaia cũng đề cập đến chuột: Ngày đó, con người sẽ ném cho chuột chù, cho dơi những tà thần bằng bạc, tà thần bằng vàng của họ mà họ đã làm ra để thờ (Is 2, 20); Những ai tự phụ rằng mình thánh thiện thanh sạch, sau cửa núp trong vườn ăn vụng đồ gớm ghiếc: nào thịt heo nào thịt thú dơ bẩn nào thịt chuột nên chúng chết cùng nhau (Is 66, 17).

Có lẽ, điểm tích cực được thấy trong Thánh vịnh 103 (104) vì đã tán tụng những kỳ công Chúa làm trong việc tạo thiên lập địa: núi đá chon von, suối tuôn thác đổ, rừng xanh bát ngát, đại dương mênh mông, rồi chim trời, thú rừng, cá biển… tất cả đều được Chúa quan phòng chăm sóc:

Công trình Ngài, lạy Chúa, quả thiên hình vạn trạng !
Chúa hoàn thành tất cả thật khôn ngoan,
những loài Chúa dựng nên lan tràn mặt đất.

Trong những loài vật lan tràn trên mặt đất ấy, dĩ nhiên có cả loài chuột, chúng cũng biết tìm phương tiện để bon chen sống còn:

Núi chon von giống dê rừng tìm đến,
Hốc đá sâu loài chuột bóng ẩn mình (Tv 103, 18).

Đến thời Tân Ước, dù không đề cập trực tiếp đến chuột, nhưng những gì Cựu Ước đề cập thì không còn buộc phải giữ. Điều này đã thấy trình thuật ở sách Công vụ Tông đồ, trong một thị kiến của Thánh Phêrô: “Lạy Chúa không thể được, vì không bao giờ con ăn những gì ô uế và không thanh sạch’. Lại có tiếng phán bảo ông lần thứ hai: ‘Những gì Thiên Chúa tuyên bố là thanh sạch, thì ngươi chớ gọi là ô uế’” (x. Cv 10, 9-16). Và, trong thư thánh Phao lô gửi Timothe: “Bởi chưng mọi điều Thiên Chúa dựng nên đều tốt lành, không có gì phải loại bỏ, nếu biết tạ ơn mà dùng, vì được tác thánh nhờ Lời Thiên Chúa và sự nguyện cầu” (1 Tm 4, 4-5).

Và như thế có thể nói vui, người miền Tây luôn sống tốt Lời Chúa khi nhậu thịt chuột đồng 7 món:

1. Chuột luộc ướp lá chanh: Thịt chuột luộc, ép với lá chanh. Sau khi luộc vớt thịt ra, lấy 2 cái kẹp bằng tre, ép cho ra hết nước, rồi chặt thành từng miếng nhỏ vừa ăn, bày ra đĩa, rắc lá chanh thái chỉ và hành ngò lên trên, ăn ngon như thịt gà…

2. Chuột xào: Thịt chuột chặt thành miếng cỡ bằng 3 ngón tay, cho vào chảo xào chín với nước sốt. Đậu phộng giã nhỏ, rau thơm, hành, ngò, lá răm thái nhỏ, rắc lên trên, món này ăn với bún hết xẩy.

3. Chuột chiên dòn, rắc ngò gai, ngò ôm, ớt thái mỏng trộn với chanh trên dĩa thịt, chấm với nước mắm pha lạt, dầm với củ kiệu, cà rốt thái mỏng. Ngoài ra còn có các món:

4. Thịt Chuột nấu đông

5. Thịt Chuột giả cầy

6. Thịt Chuột xào chua ngọt

7. Thịt Chuột sốt cà chua.

Thế nhưng, tại sao chuột lại được chọn đứng đầu 12 con giáp? Câu trả lời có nhiều cách giải thích trong dân gian, điển hình là Hồng Tôn, người đời Tống (Trung Quốc) trong “Dương cốc mạn lục” có giải thích: 12 địa chỉ được chia thành âm tính và dương tính. Số lẻ trong cầm tinh là dương, số chẵn là âm. Trong tất cả 12 con vật trong con giáp, những con vật có số ngón chân là số lẻ thuộc dương tính, số ngón chân là số chẵn thuộc âm tính. Cọp, rồng, khỉ, chó đều có 5 ngón chân, ngựa có 1 ngón đều là dương tính. Trâu, dê, gà, lợn đều có 4 ngón thuộc âm tính, rắn thì không có chân nhưng lưỡi chia thành 2 là số chẵn cũng thuộc âm tính. Riêng chuột thì ngoại lệ, chân trước 4 ngón, chân sau 5 ngón, như vậy nó tiền âm, hậu dương, nằm giữa âm và dương là lúc bắt đầu của một ngày mới. Đúng với đặc điểm của giờ Tý là nằm giữa lúc âm dương nên chuột đi với giờ Tý. Và bên cạnh đó: Hoàng đế Hiên Viên muốn chọn 12 con vật để trực nhật quản lý thời gian, nên quyết định tổ chức một cuộc chạy thi của các con vật để sắp xếp theo thứ tự thắng thua. Bắt đầu cuộc đua, trâu chạy nhanh nhất còn chuột thì nhảy lên lưng trâu, khi gần đến đích chuột phóng ngay xuống phía trước, thế là chuột đến đích sớm hơn trâu, được xếp thứ nhất, trâu thứ nhì.

Năm Canh Tý điểm danh, xin chúc từng người như chuột sa chĩnh gạo; chuột sa bồ nếp; chuột sa lọ mỡ; luôn sống sung túc dồi dào, hiệp nhất như đàn chuột con đàn cháu đống; luôn trở nên những người hữu ích như chuột 7 món…

Tổng hợp

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
LIÊN KẾT WEB SITE

Các Giáo Phận

Giáo phận Bà Rịa
Giáo phận Ban Mê Thuột
Giáo phận Bắc Ninh
Giáo phận Bùi Chu
Giáo phận Cần Thơ
Giáo phận Đà Lạt
Giáo phận Đà Nẵng
Giáo phận Hải Phòng
Tổng Giáo phận Huế
Giáo phận Hưng Hóa
Giáo phận Kon Tum
Giáo phận Lạng Sơn
Giáo phận Long Xuyên
Giáo phận Mỹ Tho
Giáo phận Nha Trang
Giáo phận Phan Thiết
Giáo phận Phát Diệm
Giáo phận Phú Cường
Giáo phận Qui Nhơn
Giáo phận Thái Bình
Giáo phận Thanh Hóa
Tổng Giáo phận TP HCM
Giáo phận Vinh
Giáo phận Vĩnh Long
Giáo phận Xuân Lộc

Các Giáo Phận

Giáo phận Bà Rịa
Giáo phận Ban Mê Thuột
Giáo phận Bắc Ninh
Giáo phận Bùi Chu
Giáo phận Cần Thơ
Giáo phận Đà Lạt
Giáo phận Đà Nẵng
Giáo phận Hải Phòng
Tổng Giáo phận Huế
Giáo phận Hưng Hóa
Giáo phận Kon Tum
Giáo phận Lạng Sơn
Giáo phận Long Xuyên
Giáo phận Mỹ Tho
Giáo phận Nha Trang
Giáo phận Phan Thiết
Giáo phận Phát Diệm
Giáo phận Phú Cường
Giáo phận Qui Nhơn
Giáo phận Thái Bình
Giáo phận Thanh Hóa
Tổng Giáo phận TP HCM
Giáo phận Vinh
Giáo phận Vĩnh Long
Giáo phận Xuân Lộc
CÁC DÒNG TU 
Dòng Chúa Cứu Thế VN 
Dòng Đồng Công (Hoa Kỳ) 
Dòng Ngôi Lời 
Dòng Chúa Cứu Thế (Hoa Kỳ) 
Dòng Thánh Tâm Huế 
Dòng Lasan 
Tỉnh Dòng Đa Minh VN 
Dòng Con Đức Mẹ Phù Hộ 
Dòng Tên Việt Nam 
Dòng Phanxicô VN 
Giáo Hoàng Học Viện Piô X ( Đà Lạt ) 
Đại Chủng Viện Huế 
Đại Chủng Viện Vinh Thanh - GP Vinh 
Đại Chủng Viện Xuân Lộc 
Dòng Thánh Thể 
Dòng Phan Sinh Thừa Sai Đức Mẹ 
Đan Viện Biển Đức Thiên Tâm (Hoa Kỳ)
Dòng Con Đức Mẹ Vô Nhiễm Huế 
Dòng Mến Thánh Giá LA (gốc Phát Diệm) 
Dòng Đức Mẹ Trinh Vương 
Dòng Anh Em Đức Mẹ Lên Trời 
Dòng Đaminh Tam Hiệp 
Dòng Don Bosco 
Tu đoàn Tông Đồ Giáo Sĩ Nhà Chúa 
Dòng Thừa Sai Đức Tin VN 
Liên hiệp bề trên thượng cấp VN 
Dòng Nữ Tử Thánh Phaolô 
Dòng Đồng Công (Việt Nam) 
Dòng Chúa Thánh Thần 
Dòng Thừa Sai Bác Ái Chúa Kitô 
Dòng Truyền Giáo Thánh Carôlô - Scalabrini 
Dòng Con Đức Mẹ Vô Nhiễm Huế
LỜI HẰNG SỐNG
Radio Công Giáo

 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây